Kraken is het in gebruik nemen van een ongebruikte ruimte of een ongebruikt pand, zonder toestemming van de eigenaar.
Krakers (personen die kraken) claimen de rechten over de gekraakte ruimte meestal door bezetting, en niet door bezit. De jaren tachtig van de 20e eeuw kenden een hausse aan kraken. De woningnood in (met name) de grote steden, samen met een soms grote leegstand leidde ertoe dat men het recht in eigen hand nam. Er ontstond een grote en actieve kraakbeweging met een duidelijk anarchistische inslag.
In een aantal kraakpanden vinden er regelmatig culturele activiteiten als exposities en filmvertoningen plaats. Ook zijn er soms eetcafé's of volkskeukens (vaak vegetarisch of veganistisch), weggeefwinkels of vrije radiostations in gevestigd. Kenmerk van al deze activiteiten is met name dat de plegers ervan zich afzetten tegen de heersende cultuur, tegen de consumptiemaatschappij. Krakers zijn vaak ook actief in allerlei maatschappelijke bewegingen, zoals in de tachtiger jaren de anti-kernenergiebeweging, en in de huidige eeuw de anders-/antiglobalisten.
Waarom kraken?
Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je een pand wil kraken. Een veelgehoorde reden is omdat het lekker goedkoop wonen is. Als dit de reden is waarom je wilt gaan kraken, zul je van een koude kermis thuis komen. Kraken is beslist niet goedkoop. Het uitzoekwerk voorafgaand aan de kraak, en de juridische rompslomp na het kraken van je pand kan flink wat kosten meebrengen. Bovendien zijn oudere panden vaak slecht geisoleerd, wat de energiekosten flink op kan schroeven.
Kraken wordt doorgaans gedaan door mensen die dankzij woningnood niet op een andere manier aan een (passende) woning kunnen komen. Ook kunnen bepaalde groepen mensen, zoals jongvolwassen wezen of mensen zonder verblijfstatus, soms enkel door middel van kraken in aanmerking komen voor een woning. Daarnaast wordt er gekraakt door groepen die kleinschalige activiteiten willen kunnen organiseren, waar op een reguliere manier geen ruimte voor te vinden is. Denk bijvoorbeeld aan een weggeefwinkel, non-commerciële concertruimte of ateliers.
