Inleiding

Op 26 september 2007 gaf Robert Adolfsson, associate lector publieke meningsvorming aan de Hogeschool Inholland te Diemen, een gastcollege aan de School voor Journalistiek te Utrecht. Het onderstaande is gebaseerd op dit college.

Adolfsson baseerde zijn college op een onderzoek dat gehouden was in opdracht van het NOS Journaal, en waaraan hij heeft meegewerkt. Zij wilden het onderzoek uitgevoerd hebben niet alleen ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het Journaal, maar ook omdat zij tot de conclusie kwamen dat steeds minder jongeren naar het Journaal keken, en de jongeren die niet naar het Journaal keken dit ook niet gingen doen wanneer zij ouder werden. Blijkbaar was er een verandering gaande in hoe jongeren wat voor nieuws voorgeschoteld wilden krijgen. Resultaten van het onderzoek zijn ook te vinden in het boek De toekomst van het nieuws van Costera Meijer.
Adolfsson verwees naar het artikel Postmodernisme op Wikipedia, omdat er volgens hem sprake is van een postmoderne journalistiek. Hij doelt dan op nieuwe vormen van journalistiek, zoals civil journalism (b.v. Skoeps), maar ook het op de Wiki-site van de Autonome Universiteit besproken Gonzo-journalistiek zou hieronder kunnen vallen. Ook met de komst van de digitale revolutie zou men de vraag kunnen stellen of er nog wel toekomst is voor conventioneel nieuws. Uit het onderzoek kwam echter naar voren dat jongeren wel degelijk prijs stellen op het 'ouderwetse' NOS-Journaal, omdat het als het meest betrouwbaar wordt gezien. Of, zoals het mooi werd verwoord: Het is goed dat het er is, al heb ik het niet nodig.

Medialandschap

  • Er is een vervaging van grenzen tussen entertainment en informatie
  • Ervaring en geloofwaardigheid versus waarheid
  • Objectiviteit versus subjectieve waardigheidsgevoel
  • Betrouwbaarheid versus culturele compententie
  • Media literacy en de MTV-generatie: generatie Einstein
  • Hybride genres, media en onderwerpen
  • Van kijker/lezer naar gebruiker

Adolfsson wil liever niet spreken van 'kijker' of 'lezer', maar van 'gebruiker'. Een kijker of een lezer is namelijk slechts een passieve nieuwsconsument, maar een gebruiker is veel actiever. Dankzij het internet is dit ook mogelijk, doordat zelf de keuze kan worden gemaakt welk nieuws wanneer bekeken wordt.

De manier waarop het nieuws wordt gebracht, is belangrijk. Adolfsson vertelde dat BNN op zoek was naar een allochtoonse presentator, en benadrukt dat zij die nodig hebben als een soort 'excuusneger'. Het is namelijk belangrijk dat wanneer bijvoorbeeld gesproken wordt over probleemjongeren in een allochtoonse achterstandswijk, hierover gepraat wordt met of door een allochtoon. Hierdoor komt de informatie betrouwbaarder over. Dat wil natuurlijk nog niet zeggen dat de informatie ook daadwerkelijk waar is.

Hoe komt het dat zo weinig jongeren nieuws gebruiken?

  • Het media-aanbod is groter geworden, vroeger had je het NOS-Journaal en meer niet, tegenwoordig heb je verschillende nieuwsprogramma's op verschillende zenders, en nieuwsvoorziening op internet
  • Jonge mensen hebben het steeds drukker en moeten daarom hun tijd anders indelen, hebben een eigen dagritme, hebben niet zomaar de tijd om thuis te blijven voor het achtuurjournaal, maken vaker gebruik van Youtube of Uitzendinggemist.nl
  • Conventioneel nieuws betrekt jongeren te weinig, jongeren zien het toch meer als 'grijzeharennieuws'
  • Nieuws is maar één vorm van informatie die jongeren gebruiken om hun wereld beter te gebruiken, ook 'non-nieuws'-programma's zoals soaps zijn voor jongeren van belang om een wereldbeeld te krijgen

Wat is jong leven vandaag?

  • Werk, werk, werk
  • Multitasking is belangrijk geworden
  • Contact houden, altijd bereikbaar zijn
  • Actief ontspannen, denk aan internet, computerspellen, etcetera
  • Vooruit- en achteruitgebruik van media
  • Scannen en zappen, brokjes van informatie en ervaringen, multilayered stroom van gevoelens en informatie

Echt nieuws moet blijven zoals het is, maar ik heb het niet nodig

  • Het is wel belangrijk, maar ook saai en afstandelijk
  • Nieuws als genre is echt en nep
  • Wat doet het nieuws voor ons?
  • Top down oplossingen en nieuwe gemeenschappen

Onder 'Nieuws als genre is echt en nep' wordt verschillende soorten nieuwsgenres verstaan. Van echt (NOS-Journaal) tot nep (Shownieuws).
Top down oplossingen zijn bijvoorbeeld NOS Headlines en het Journaal op 3.

Hoe raak je de mensen van vandaag?

  • Authenticiteit is belangrijk
  • Een hype worden
  • Hybride genres (meerdere genres ineen)
  • Meerdere lagen aanbrengen
  • Daar zijn, waar de mensen zijn

Daar zijn waar de mensen zijn lijkt makkelijk, maar kan ingewikkeld zijn. Een nieuwsprogramma van de publieke omroep hoort thuis op radio 1. Ook het programma BNN United is daarom op Radio 1 geplaatst. Dit programma is echter bedoeld voor jongeren, hoewel de gemiddelde luisteraar van Radio 1 een hogere leeftijd heeft. Jongeren luisteren dus niet naar BNN United omdat zij niet geneigd zijn naar Radio 1 te luisteren, en ouderen luisteren niet naar het programma omdat zij zich er niet in herkennen. Het maakt dat dit programma het slechtst beluisterde programma van de zender is.

Snack nieuws

Te denken valt aan korte berichtjes, bijvoorbeeld in Metro of Spits.

  • Flow van informatie, ervaringen en meningen
  • Sociale functie staat voorop
  • Een tussendoortje
  • Tijdsvulling
  • Balkje onderaan het scherm, je leest half Metro, half Spits

Slow nieuws

Feitelijk het tegenovergestelde van snack nieuws. Voorbeelden zijn zenders als National Geographic en Discovery Channel, maar ook Yes Men en Hart in Actie.

  • Narrativiteit (verhaalstructuur) staat voorop
  • Meerdere lagen en stemmen van verhalen
  • Beeld en tekst
  • Tijdloos

Individualisme versus Verbinding & Clubsgevoel

  • Constant contact met familie, vrienden en het gevoel om nooit alleen te zijn
  • Communicatie staat boven informatie
  • Nationale grenzen als inkadering vervagen, regionaal en internationaal staat centraal
  • Collectieve identiteit

Doel, design en hiërarchie versus spel, kans en anarchie

Ordelijkheid en ratio geven ruimte voor chaos en een behoefte om het absurde van het bestaan te accepteren. Objectiviteit is maar één perspectief; Subjectieve waarheid een ander. Adolfsson refereert aan Lonelygirl115, een anonieme blogger op Youtube die vertelt over haar leven bij haar zwaar religieuze ouders. Het bleek later een actrice.

De toekomst

Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten kun je de vraag stellen hoe we samen met de nieuwsgebruikers een nieuwe kwaliteitsstandaard kunnen maken voor wat goed nieuws is.

Concepten

  • Hybride nieuwsgenres
  • Pleinbeheer
  • De journalist als moderator en barman
  • Professioneel amateurisme
  • Portal journalistiek
  • Van duaal denken over kwaliteit naar een multidimensionaal perspectief over journalistiek handelen

Prem Time

Het programma Prem Time is als voorbeeld te noemen van een programma in hybride nieuwsgenre. Het bevat identiteitspolitiek, slow journalism, civic journalism, het is reality-achtig en meeleefbaar. Of het ook meerstemmig is, is onderwerp van discussie, presentator Prem Radhakishun geeft namelijk wel duidelijk zijn eigen mening in het programma.

Burgerschap & Media

  • Social Responsibility theory
  • Populaire cultuur als drager van burgerschap
  • Cultureel burgerschap
  • Intimiteit en persoonlijke benadering als oplossing voor schijnbare maatschappelijke desinteresse
  • Zoeken naar sociale cohesie

Journalistiek en burgerschap

  • Feitelijke, onafhankelijke en betrouwbare informatie
  • De Margriet en As The World Turns hebben ook maatschappelijke verantwoordelijkheid
  • Elke journalist en mediamaker wil gehoord hebben, dit geldt ook voor je gebruiker

Soap: de toekomst van het nieuws?

Mensen ervaren verhaalslijnen van soaps als realistischer dan het nieuws, omdat het nieuws en wat daar gebeurt zulke uitzonderlijke gebeurtenissen zijn, dat mensen het niet in hun eigen leven kunnen plaatsen. De aanslag op de Twin Towers in New York spreekt voor de meeste mensen tot de verbeelding, omdat ze het niet in hun eigen leven kunnen voorstellen. Wellicht dat de film World Trade Center een goed voorbeeld is van een manier om het nieuws in een voor die mensen interessanter perspectief te plaatsen.

Echt versus ander nieuws

  • Acteurs in de gebeurtenis
  • Impact van het verhaal op het land of een groot aantal mensen
  • Buitenlands nieuws
  • Betekenis van gebeurtenis voor nationaal verleden en toekomst
  • Unanieme interesses van de redactie
  • Verhaaltype en afwisseling
  • Esthetische kwaliteit, extatische en technische kwaliteit

Wat betekent postmoderne communicatietaal?

Voor het antwoord hierop refereert Adolfsson naar Oprah.com.

Kwaliteit versus intieme journalistiek

Tegenover kwaliteit:

  • Publieke sfeer
  • Ratio, opinie
  • Inhoud van de tekst
  • Distantie, autonoom zelf

staat intieme journalistiek:

  • Dagelijks leven
  • Emoties, ervaringen
  • Impact op publiek, bewustwording
  • Betrokkenheid, relationeel zelf

Debat versus Dialoog

Tegenover debat:

  • Twee partijen
  • Winnen is het doel
  • Zoeken naar de zwakke punten van de ander
  • Eigen positie is waarheid
  • Geen rekening houden met de gevoelens van de ander
  • Ommuurde zelf

staat dialoog:

  • Op samenwerking gericht
  • Gemeenschappelijk terrein vinden is het doel
  • Zoeken naar de sterke punten van de ander
  • Zoeken naar de beste oplossing
  • Zoeken naar betrokkenheid
  • Relationeel zelf

Nieuwe ijkpunten voor kwaliteitsjournalistiek

  • Doelgroep beleid en bedoelde insluiting
  • Voorkomen van onbedoelde uitsluiting
  • Van echt en ander nieuws naar compact, populair en publiek nieuws
  • Nieuwswaardigheid en bruikbaarheid
  • Massa en elite uitbreiden met burger

Een postmoderne omslag in journalistiek

  • Meerdere proffessionele perspectieven
  • Meerdere publieke perspectieven
  • Belangrijk goud nieuws in plaats van onbelangrijk politiek nieuws
  • Van 'we zijn er voor iedereen' naar 'wie spreken we op dit moment minder aan?'

Conclusies

  • Nieuws is een basisvoorziening.
  • Er is geen verband tussen desinteresse en niet nieuws gebruiken.
  • Informatie staat in dienst van communicatie
  • Jonge mensen zoeken naar indrukken in plaats van kennis.
  • Nieuws is alleen interessant als het nieuw is
  • Mensen gebruiken media om hun stemming te reguleren
  • Mensen willen zelf diepgang en tijdstip bepalen voor informatieconsumptie
  • Ratio en rede vormt niet meer de boventoon
  • Hybride keuzes in journalistieke benaderingen
  • Van nieuws naar reality
 
gonzo-journalistiek/de_toekomst_van_de_media.txt · Laatst gewijzigd: 2007/09/30 20:27 door 82.136.250.77
 
Recent changes RSS feed Powered by PHP Valid XHTML 1.0 Valid CSS Driven by DokuWiki